حج با معرفت مناسب است زائر با حال بيدارى و قلبى پر از شوق و وجودى مالامال از اخلاص و با آشنايى كامل به مسائل حج ، كارى كند كه در ميعاد معين به فيض لقاى حق ، يعنى مقام قرب حضرت جانان نائل گردد ، مسلم است كه كاميابى از مقام معنوى حق در صورتى ميسر است كه آدمى در تصفيهء جان و تزكيهء نفس و خروج از تمام گناهان ظاهر و باطن بكوشد ، تا از اين راه وجود خود را آمادهء گرفتن فيض كند . هر انسانى به اندازهء معرفت و ظرفيت خود از حج برداشت مخصوصى دارد ، ولى بايد بكوشد ظرفيت وجودى خود را گسترده كند ، تا به درك تمام زواياى ملكوتى و معنوى اين سفر نائل گردد و به مقامات عالى الهى برسد . حج ، براى مردمى كه مفهوم حقيقى آن را دريابند ، نوريست كه مىتواند جوانب تاريك حيات را روشن كند ، مسئلهء حج قبل از اين كه يك امر عقيدتى يا دستور مذهبى يا سنت الهى باشد يك فرمان آموزشى و تربيتى و يك عامل بسيار مؤثر و مهم براى تحرك در همهء شؤون وجود است . خداوند مهربان به بندهء با اخلاص و عبد پرقيمتش ابراهيم عليه السلام دستور داد تا مردم را براى طواف آن حريم بخواند ، باشد كه از اين فيض عظماى الهى بهره گرفته و سود بىنهايت برند . خانهء خدا يك آزمايشگاه است و بايد از اولين نفر زائر تا آخرين فردشان در اين مركز معنوى آزمايش شوند . اين خانه از سنگ‌هاى سياه بىآلايش ، بدون زينت و نقش و نگار بنا شده ، تا از طريق اعمال ظاهر و باطن آن و انجام مناسكش ، مردم از كشش‌هاى مادى غلط و جاذبه‌هاى شيطانى رها شوند .